فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
132
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
ايران از لحاظ نداشتن وسايل آسايش و ميهمانخانههاى قابل سكونت مشهور است . دو يا سه ميهمانخانه در پايتخت اين كشور وجود دارد ، ولى مسافر اروپايى مردد است كه آنها را براى اقامت به دوستانش توصيه كند . يكى از اين مهمانخانهها در قزوين ، يكى در اصفهان و ديگرى در همدان مىباشد . غير از اين در سراسر ايران محل ديگرى كه بتوان نام « مهمانخانه » يا « مسافرخانه » بر آن اطلاق كرد يافت نمىشود . از اين مهمانخانهها توصيفهاى مختلفى شده است . هر مسافرى دربارهء وضع و شهرت آنها عقيدهء خاص خود را دارد و از مدت اقامت خويش در آنها داستانهايى روايت مىكند . چون مسافر رختخواب و غالبا غذاى خود را نيز با خود حمل مىكند ، براى تعيين موقع صرف غذا آزادى كامل دارد . كنسولها ، رؤساى بانكها و نمايندگان مؤسسات تجارتى انگلستان نسبت به مسافرانى كه از اين شهر عبور كردهاند بيش از اندازه سخاوت به خرج دادهاند . لكن ساختن جادههاى بهتر و فراهم آوردن تسهيلات بيشتر براى مسافرت به وسيلهء موتور ، هنگامى عملى خواهد شد كه مؤسسات دولتى و غيردولتى از اين مهماننوازى كه در مورد ايرانيان ضربالمثل شده احساس ناراحتى كنند . از سال 1871 م يعنى مدت شصت سال است كه تلگرافخانهها در امتداد تمام جادهها وجود دارد و بوشهر را به بغداد از راه اصفهان و تهران و كراچى را به اروپا از راه كرمان و يزد و كاشان متصل مىكند . اغلب رؤساى تلگرافخانهها در زندگى از خود جسارتهاى زيادى نشان دادهاند و احترام و محبت ايرانيان شهرنشين و افراد قبايل كوهستانى را به خود جلب كردهاند و در نتيجه به حيثيت و قدرت ملتى كه نمايندهء آن هستند افزودهاند . اغلب آنها در نقاط دورافتاده و متروك به حالت تبعيد به سر بردهاند و در حالى كه از هر نوع تمدن يا زندگانى اجتماعى محروم بودهاند وظايف خويش را انجام داده ، و در زمستانهاى سخت و پربرف و تابستانهاى سوزان مقاومت كرده و اختلاف شديد هواى فلات را ، كه ارتفاع آن در يك نقطه به 000 8 پا مىرسد ، تحمل كردهاند . در اصفهان ، كه از سطح دريا 300 5 پا ارتفاع دارد ، حرارتسنج در بعضى از مواقع در محل سايه هنگام تابستان به 106 و در زمستان يخبندان به 35 درجهء فارنهايت مىرسد . اغلب مأموران ايرانى تلگرافخانه ، كه در نقاط كوهستانى اين كشور به سر بردهاند ، از زندگى خود در بين قبايل ، داستانهاى وحشتناكى نقل مىكنند . زمانى يكى از وظايف رؤساى تلگرافخانهها اين بود كه سالى يك بار در طول حوزهء مأموريت خود مسافرت كنند و از منظم بودن اوضاع اطمينان حاصل نمايند . خط تلگراف مشهد كه 900 كيلومتر